पॅरिस ऑलिम्पिक 2024 च्या भालाफेक इव्हेंटमध्ये भारत आणि पाकिस्तानच्या खेळाडूंचं वर्चस्व राहिलं. स्पर्धेच्या अंतिम सामन्यात पाकिस्तानच्या अर्शद नदीमनं 92.97 मीटर भालाफेक करून सुवर्णपदक जिंकलं. तर भारताच्या नीरज चोप्रानं 89.45 मीटर भालाफेक करून रौप्यपदक पटकावलं. खेळात वापरला जाणारा भाला कसा बनवला जातो? आणि तो कसा फेकला जातो? ते या बातमीद्वारे जाणून घ्या.
भालाफेकचा इतिहास 708 ईसापूर्व काळापासून सुरू होतो, जेव्हा प्राचीन ऑलिम्पिक खेळांमध्ये त्याचा समावेश करण्यात आला होता. त्या काळी शिकार आणि युद्धात भाल्याचा वापर केला जात असे. आज जरी युद्धात भाल्याचा वापर केला जात नसला तरी हा खेळ जगभरात खूप लोकप्रिय आहे.
आधुनिक भाले लाकूड आणि धातूपासून बनवलेले असतात. त्यांचं वजन 400 ग्रॅम ते 800 ग्रॅम असतं. पुरुषांसाठी भाल्याची लांबी 2.6 ते 2.7 मीटर आहे, तर महिलांसाठी ती 2.2 ते 2.3 मीटर आहे. भाल्याला तीन मुख्य भाग असतात – टीप, शाफ्ट आणि कॉर्ड पकड.
टीप – भाल्याचा हा सर्वात धारदार भाग धातूचा बनलेला असतो. फेकल्यानंतर टोक जेथे जमिनीवर आदळते, तो बिंदू अंतिम अंतर म्हणून मोजला जातो.
शाफ्ट – भाल्याच्या मधल्या भागाला शाफ्ट म्हणतात. हे लाकूड किंवा धातूचं बनलेलं असतं. त्याचा पृष्ठभाग गुळगुळीत असतो. तो पोकळही असू शकते.
कॉर्ड ग्रिप – हा शाफ्टच्या मध्यभागी असते, जो धरण्यासाठी वापरला जातो. भाला फेकण्यासाठी खेळाडू वेगवेगळ्या तंत्रांचा वापर करतात, जसं की अमेरिकन पकड, फिनिश पकड आणि व्ही-ग्रिप.
भाल्याचे प्रकारही वेगवेगळे असतात
हेडविंड भाला – हा भाला मजबूत आणि तीक्ष्ण असतो, ज्यामुळे वाऱ्याला वेगानं कापता येऊ शकतं. हा भाला अशा खेळाडूंसाठी योग्य आहे, ज्यांच्याकडे तंत्राचा अभाव आहे, परंतु अंगात भरपूर ताकद आहे.
टेलविंड भाला – या भाल्याचं टोक जाड आणि बोथट असतं. यामुळे वाऱ्याच्या विरूद्ध अधिक पृष्ठभागाचं क्षेत्रफळ निर्माण होतं. हा भाला तांत्रिकदृष्ट्या सक्षम खेळाडूंसाठी उत्तम आहे.
भाला फेकण्याचं तंत्र
भाला फेकण्याचं तंत्र तीन मुख्य टप्प्यात विभागलं गेलं आहे – रन अप, ट्रांझिशन आणि डिलिव्हरी.
रन-अप – ॲथलीट खांद्यावर भाला घेऊन धावतो आणि ज्या दिशेला भाला फेकायचा आहे, त्या दिशेकडे टिप ठेवतो.
क्रॉसओवर स्टेप्स आणि ट्रांझिशन – शेवटच्या 10 ते 15 स्टेप्स सरळ असतात. त्यानंतर ॲथलीट शरीराला वाकवून भाला फेकण्यासाठी तयार होतो.
डिलिव्हरी – अंतिम टप्प्यात भाला फेकण्याची प्रक्रिया सुरू होते, ज्यामध्ये शरीर वाकतं आणि हातानं भाला फेकला जातो.
