यूएईमध्ये १९ सप्टेंबर पासून सुरु असलेला ‘रन’संग्राम काल थांबला. अंतिम सामन्यात चार वेळच्या मुंबई इंडियन्सने प्रथमेश आयपीएलचा अंतिम सामना खेळत असलेल्या दिल्ली कॅपिटल्सला पाच गड्यांनी लोड होत; आपले पाचवे आयपीएल विजेतेपद पटकावले. ५३ दिवस चातकासारखी वाट पाहिल्यानंतर आयपीएल २०२० ला आपला विजेता मिळाला. भारतीय तसेच जगभरातील क्रिकेटचाहत्यांना आनंद देणाऱ्या या वर्षातून एकदा येणाऱ्या उत्सवाची चर्चा मात्र, अनेक दिवस होत राहणार हे मात्र नक्की.!
आयपीएल २०२० चा पहिला अध्याय
आयपीएल २०२० ला खरंतर गेल्या वर्षीच सुरुवात झाली. मागील वर्षी नोव्हेंबरमध्ये ट्रेडिंग विंडो खुली झाली आणि संघातील खेळाडूंची अदलाबदली व्हायला लागली. या ट्रेडिंग विंडोमध्ये रविचंद्रन आश्विन आणि अजिंक्य रहाणे हे दोन मोठे खेळाडू दिल्ली कॅपिटल्सने आपल्या ताफ्यात दाखल करत; तेराव्या हंगामासाठी मोर्चेबांधणी करण्यास सुरुवात केली. के गौतम, सिद्धेश लाड, अंकित राजपूत या देशांतर्गत क्रिकेटमधील बड्या नावांनी आपले संघ बदलले. मुंबई इंडियन्सने भविष्याचा विचार करून दिल्ली कॅपिटल्सकडून ट्रेंट बोल्ट व वेस्ट इंडीजचा युवा शेरफन रुदरफोर्ड यांना करारबद्ध केले. या ट्रेडिंग विंडोला आयपीएल २०२० चा पहिला अध्याय म्हणता येईल.
लिलावात पैसा बोलला
आयपीएल लिलाव हा क्रिकेटप्रेमींसाठी स्पर्धेइतकाच औत्सुक्याचा विषय असतो. कोलकात्याच्या आयटीसी या पंचतारांकित हॉटेलमध्ये १९ डिसेंबर २०१९ ला आयपीएल २०२० साठीचा बाजार मांडला गेला. या लिलावात सहभागी फ्रेंचायझींनी मुक्तहस्ते पैशाचा वापर करत खेळाडूंना करोडपती बनवले. ऑस्ट्रेलियाचा वेगवान गोलंदाज पॅट कमिन्स १५ कोटी ५० लाखांची रक्कम घेऊन; आयपीएलच्या इतिहासातील सर्वात महागडा विदेशी खेळाडू बनला. ख्रिस मॉरिस, शेल्डन कॉट्रेल, ओएन मॉर्गन, ग्लेन मॅक्सवेल, सॅम करन या आंतरराष्ट्रीय खेळाडूंच्या खिशातही कोटीने पैसे पडले. लिलावाच्या अगदी आठवडाभरापूर्वी एकोणीस वर्षाखालील क्रिकेट विश्वचषकासाठी भारतीय संघाची घोषणा झालेली. या संघात निवड झालेले युवा भारतीय क्रिकेटपटू ही मालामाल झाले. प्रियम गर्ग, यशस्वी जयस्वाल, कार्तिक त्यागी आणि रवी बिश्नोई अठराव्या वर्षी करोडपती बनले. मार्टिन गुप्टिल, एविन लेविस, मुस्तफिझुर रहमान या आंतरराष्ट्रीय सिताऱ्यांना मात्र मोकळ्या हाताने जावे लागले. या लिलावा सोबतच आयपीएल २०२० चा दुसरा अध्याय संपला.
लॉकडाऊनने स्पर्धा झाली स्थगित
बीसीसीआयने १८ फेब्रुवारी २०२० ला जाहीर केले की, आयपीएलचा तेरावा हंगाम २९ मार्चपासून सुरू होईल. स्पर्धेचे वेळापत्रक जाहीर केले गेले. मात्र याचवेळी कोविड-१९ या संसर्गजन्य आजारामुळे संपूर्ण जग ठप्प झाले. भारतातही लॉकडाऊन लागू करण्यात आला. या सर्व काळात आयपीएल कधी होणार? हा प्रश्न सर्वांना पडला होता. अखेरीस २ ऑगस्ट रोजी बीसीसीआयने घोषित केले की, १९ सप्टेंबर २०१९ ते १० नोव्हेंबर २०२० या काळात युएईमध्ये आयपीएलचा तेरावा हंगाम बंद दाराआड खेळवण्यात येईल. मैदानावर प्रेक्षक नसले तरी; कमीत कमी क्रिकेट होणार या बातमीने चाहते आनंदून गेले.
स्पर्धेआधी घडल्या काही नकारात्मक गोष्टी
ऑगस्ट महिन्याच्या तिसऱ्या आठवड्यात सर्व संघ यूएईला रवाना झाले. सर्व संघांना १४ दिवस विलगीकरण कक्षात राहावे लागले. संपूर्ण स्पर्धेसाठी एक जैवप्रतिबंधक वातावरण तयार करण्यात आले होते. खेळाडू, प्रशिक्षण कर्मचारी, संघमालक आणि खेळाडूंसोबत आलेले त्यांचे जवळचे कुटुंबीय यांच्या व्यतिरिक्त कोणालाही त्या वातावरणात येण्याची परवानगी दिली गेली नाही. सर्व संघ विलगीकरणात असतानाच एक धक्कादायक बातमी समोर आली. चेन्नई सुपर किंग्सचे दोन खेळाडू ऋतुराज गायकवाड आणि दीपक चाहर या दोघांचा कोविड अहवाल सकारात्मक आला. खेळाडूंमध्ये काहीसे भीतीचे वातावरण तयार झाले. मात्र, एकूण परिस्थिती पाहता कोणीही त्याची धास्ती घेतली नाही. या बातमीतून क्रिकेट चाहते सावरत असतानाच; ‘मिस्टर आयपीएल’ म्हणून ओळखला जाणारा चेन्नई सुपर किंग्सचा सुरेश रैना तडकाफडकी आयपीएलमधून बाहेर पडला. रैना आणि संघ व्यवस्थापन या दोघांकडूनही या गोष्टीवर स्पष्टीकरण आले नाही. अखेर, अनेक अडथळ्यांनंतर आयपीएल सुरू होण्याचा दिवस आला.
अबुधाबीत वाजले २०२० आयपीएलचे बिगुल
अबुधाबीच्या शेख झायेद आंतरराष्ट्रीय स्टेडियमवर मागील वर्षी अंतिम सामना खेळलेले मुंबई इंडियन्स आणि चेन्नई सुपर किंग्स आमनेसामने आले. पहिल्याच सामन्यात चेन्नईने मुंबईला धूळ चारत स्पर्धेची शानदार सुरूवात केली. दुसऱ्या सामन्यात प्रेक्षकांना सुपर ओव्हर पाहायला मिळाली. पहिल्या दोन दिवसातच स्पर्धा कशी राहणार आहे याची झलक सर्वांना दिसली. जसजशी स्पर्धा पुढे सरकू लागली, तसतशी स्पर्धेतील रंगत वाढली. प्रत्येक संघ विजयासाठी आटोकाट प्रयत्न करु लागला. राजस्थान रॉयल्सने किंग्स इलेव्हन पंजाबविरुद्ध २२६ धावांचे आव्हान पार करत आयपीएलमधील स्वतःचाच विक्रम मोडला. राजस्थानचा युवा अष्टपैलू राहुल तेवतिया याने पंजाबच्या शेल्डन कॉट्रेलला एका षटकात पाच षटकार मारून सर्वांना अचंबित केले. प्रियम गर्ग, सॅम करन, अब्दुल समद, रवी बिश्नोई, देवदत्त पडीक्कल हे युवा खेळाडू सर्वांच्या ओळखीचे बनले.
धोनी थकला!
याच आयपीएलने धोनीला थकताना दाखवले. आयपीएलचा सर्वात सातत्यपूर्ण संघ असलेला चेन्नई सुपर किंग्स सातत्याने पराभवाचा सामना करू लागला. मुंबई इंडियन्स आणि दिल्ली कॅपिटल्स हे दोनच संघ विजयरथावर आरूढ होते. इतर संघांना लय सापडत नव्हती. स्पर्धेच्या मध्यापर्यंत आयपीएलने क्रिकेट जगताला बरेच युवा सितारे दिले .
पंजाबने आणली स्पर्धेत रंगत
हंगामाच्या मध्यानंतर स्पर्धेला खऱ्या अर्थाने रंग चढला. आयपीएलचा दिग्गज असलेल्या ‘युनिव्हर्स बॉस’ ख्रिस गेलचे स्पर्धेच्या मध्यातच पंजाबच्या संघात आगमन झाले. राजस्थान रॉयल्स, सनरायझर्स हैदराबाद हे संघ स्पर्धेत पुनरागमन करण्याचा प्रयत्न करू लागले. स्पर्धेत खऱ्या अर्थाने चुरस वाढवली ती किंग्स इलेव्हन पंजाब संघाने. स्पर्धेचा पूर्वार्धात फक्त एक सामना जिंकलेल्या पंजाबने सलग पाच विजय मिळवत; प्ले-ऑफच्या दिशेने आगेकूच सुरु ठेवली. दिल्ली कॅपिटल्सच्या फॉर्मला उतरती कळा लागली. १९ ऑक्टोबर रोजी दोन सामन्यात तीन सुपर ओव्हरचा थरार पाहायला मिळाला. ऑक्टोबर महिन्याच्या अखेरीस स्पर्धा साखळी फेरीच्या शेवटाकडे आली.
अंतिम टप्प्यात उत्कंठा पोहोचली शिगेला
स्पर्धेच्या शेवटच्या दोन आठवड्यात उत्कंठा शिगेला पोहोचली. तोपर्यंत एकही संघ प्ले-ऑफसाठी पात्र ठरला नव्हता. स्पर्धेत उशिराने दाखल झालेल्या राजस्थान रॉयल्सच्या बेन स्टोक्सने तुफानी खेळ्या करत राजस्थानला स्पर्धेत जिवंत ठेवले. कोलकता नाइट रायडर्सनेही स्पर्धेत आपले आव्हान कायम राखले होते. रॉयल चॅलेंजर्स बेंगलोरची गाडीची रुळावरून उतरली. त्याचवेळी, चेन्नई सुपर किंग्सच्या चाहत्यांसाठी वाईट बातमी आली. मुंबई इंडियन्स विरुद्धच्या पराभवानंतर चेन्नई स्पर्धेतून बाहेर पडणारा पहिल्या संघ बनला.
शेवटच्या साखळी सामन्यात ठरले प्ले-ऑफचे चार संघ
साखळी फेरी संपायला चार दिवस शिल्लक असतानाही फक्त मुंबई इंडियन्सच प्ले-ऑफसाठी पात्र ठरणारा एकमेव संघ बनला होता. इतर तीन जागांसाठी सहा संघात लढत होती. स्पर्धेतून बाहेर गेलेल्या चेन्नईने इतर संघांच्या मनसुब्यांवर पाणी फेरायला सुरुवात केली. अखेरच्या तीन सामन्यात विजय मिळवत; चेन्नईने स्पर्धा वेगळ्या उंचीवर नेली. मराठमोळ्या ऋतुराज गायकवाडच्या रूपाने नवा तारणहार चेन्नई सुपर किंग्सला मिळाला होता. साखळी फेरी संपायला तीन सामने बाकी असताना कोलकात्याच्या हातून पराभूत होत; चेन्नई आणि पंजाबनंतर स्पर्धेतून बाहेर पडणारा राजस्थान तिसरा संघ ठरला. राजस्थान स्पर्धेतून बाहेर झाल्यामुळे प्ले-आॅफची रेस काहीशी गुंतागुंतीची झाली. दिल्ली कॅपिटल्सने रॉयल चॅलेंजर्स बंगलोरला पराभूत करून गुणतालिकेत दुसरे स्थान पटकावले. अखेरच्या साखळी सामन्यात सनरायझर्स हैदराबादने मुंबई इंडियन्सला १० गड्यांनी मात देत थाटात प्ले-ऑफमध्ये प्रवेश केला.
प्ले-ऑफ्सचा थरार
साखळी फेरी संपल्यानंतर, प्ले-ऑफचे चित्र स्पष्ट झाले. गुणतालिकेतील अव्वल दोन संघ म्हणजे मुंबई इंडियन्स आणि दिल्ली कॅपिटल्स क्वालिफायर १ खेळण्यास पात्र झाले. सनरायझर्स हैदराबाद व रॉयल चॅलेंजर्स बेंगलोर या दोघात एलिमिनेटर सामना खेळण्याचे निश्चित झाले. पहिल्या क्वालिफायरमध्ये मुंबईने दिल्लीला एकतर्फी पराभूत करत सहाव्यांदा आयपीएलच्या अंतिम फेरीत जागा बनवली. सनरायझर्स हैदराबादने सांघिक कामगिरीच्या बळावर रॉयल चॅलेंजर्स बंगलोरला मात देत; दिल्ली कॅपिटल्सविरुद्धच्या क्वालिफायर २ मध्ये सहभागी होण्यासाठी पात्रता मिळविली. दुसरी क्वालिफायर मात्र अटीतटीची झाली. दिल्लीने दिलेल्या १९० धावांच्या लक्ष्याचा पाठलाग करताना; हैदराबादचे आघाडीचे फलंदाज अपयशी ठरले. केन विल्यम्सनमुळे सनरायझर्स हैदराबाद सामन्यात कायम होता. विल्यमसन बाद झाल्यावर, सनरायझर्स गुडघे टेकेल असे वाटत असताना; युवा अब्दुल समदने ३३ धावांची खेळी करत, सामन्यात जान आणली. मात्र, स्पर्धेतील सर्वोत्कृष्ट गोलंदाज ठरलेल्या कागिसो रबाडाने एकाच षटकात तीन फलंदाजांना बाद करून; सामना दिल्लीच्या पदरात टाकला.
ऐतिहासिक अंतिम सामना
आयपीएलच्या तेराव्या हंगामातील अखेरचे दोन संघ निश्चित झाले होते. मुंबई इंडियन्सचा संघ सहाव्यांदा हा प्रतिष्ठेचा सामना खेळणार होता. दुसऱ्या बाजूला, आयपीएलच्या तेरा वर्षाच्या छोट्याश्या इतिहासात, दिल्ली कॅपिटल्सचे खेळाडू प्रथमच अंतिम सामन्याचा अनुभव घेण्यासाठी तयार होते. दुबईच्या दुबई आंतरराष्ट्रीय स्टेडियमवर १० नोव्हेंबर २०२० रोजी भारतीय प्रमाणवेळेनुसार सायंकाळी ७:३० वाजता अंतिम सामन्याचा पहिला चेंडू पडणार होता.
आयपीएल २०२० चा अखेरचा अध्याय
क्रिकेटचाहत्यांनी जवळपास सहा महिने प्रतीक्षा केल्यानंतर, मुंबई इंडियन्सच्या ट्रेंट बोल्टने अंतिम सामन्याचा पहिला चेंडू टाकला आणि तो चेंडू मार्कस स्टॉयनिसच्या बॅटची कड घेऊन, यष्टीरक्षक क्विंटन डी कॉकच्या हाती विसावला. यापूर्वी, कधीही झाली नव्हती; तशी सुरुवात अंतिम सामन्याला झाली. तिसऱ्या षटकात पुन्हा बोल्टने अजिंक्य रहाणेला बाद केले. दिल्लीच्या संकटात भर घालायचे काम, जयंत यादवने केले. त्याने चौथ्या षटकातील तिसऱ्या चेंडूवर शिखर धवनचा त्रिफळा उडवत; दिल्लीला बॅकफुटवर ढकलले. त्यानंतर मात्र, युवा परंतु भारतीय संघाचे सदस्य असलेल्या कर्णधार श्रेयस अय्यर व रिषभ पंतने जबाबदारीने खेळ करत दिल्लीचा डाव सावरला. दोघांनी तिसऱ्या गड्यासाठी, ९६ धावांची भागीदारी रचली. दोघांनीही आपापली अर्धशतके पूर्ण केलेली. दिल्ली चांगली धावसंख्या उभारणार असे वाटत असताना; पंत परतला. त्यानंतर, मुंबईचा गोलंदाजांनी नियंत्रित मारा करत; सामन्यात पुनरागमन केले. दिल्लीकडून कर्णधार श्रेयस अय्यरने सर्वाधिक ६५ धावांचे योगदान दिले. मुंबईकडून बोल्ट सर्वात यशस्वी गोलंदाज ठरला. त्याने तीस धावा देऊन तीन फलंदाज तंबूत पाठवले. मुंबईसमोर आपल्या पाचव्या आयपीएल विजेतेपदासाठी १५७ धावांचे आव्हान होते.
मुंबईचे अनुभवी सलामीवीर रोहित शर्मा आणि क्विंटन डी कॉक यांनी वेगवान सुरुवात केली. रोहितने पहिल्याच षटकात आपले मनसुबे जाहीर केले. रबाडाने टाकलेले दुसऱ्या षटकात डी कॉकने १६ धावा चोपल्या. वेगाने धावा वाढवायच्या प्रयत्नात डी कॉक परतला. त्यानंतर, ज्या नावाची स्पर्धेत सर्वाधिक चर्चा झाली तो सूर्यकुमार यादव मैदानात उतरला. पहिल्या दोन चेंडूंवरच १० धावा काढत, त्याने मुंबई फक्त जिंकण्यासाठी खेळतेय हे दाखवून दिले. रोहित आणि सूर्यकुमार या ‘मुंबईकर’ जोडीने समजदारीने डाव सुरू ठेवला. हे दोघेच सामना जिंकून देणार, असं वाटत असतानाच सूर्यकुमार धावबाद झाला. खरंतर धावबाद म्हणण्यापेक्षा, त्याने आपल्या कर्णधारासाठी आपल्या विकेटची कुर्बानी दिली. त्यानंतर रोहितच्या साथीला इशान किशन आला. छोट्या उंचीच्या या पोराने अख्ख्या आयपीएलमध्ये धुमाकूळ घातला. अंतिम सामन्यातही त्याने आपला तोच आक्रमक अंदाज कायम ठेवला. विजयासाठी २० धावांची आवश्यकता असताना; रोहित शर्मा बाद झाला. पाठोपाठ उपकर्णधार कायरन पोलार्डने देखील तंबूचा रस्ता धरला. विजयासाठी फक्त एक धाव शिल्लक असताना हार्दिक पांड्याने अजिंक्य रहाणेच्या हाती झेल दिला.
तो क्षण आला कृणाल पांड्याच्या वाट्याला
अखेरीस, तो क्षण आला. एन्रीच नॉर्किएने १९ व्या षटकातील चौथा चेंडू टाकला आणि हार्दिक पांड्याला जे जमले नाही, ते त्याचा मोठा भाऊ कृणाल पांड्याने केले. नॉर्किएच्या त्या यॉर्करला मिडविकेटकडे तटवत त्याने एक धाव काढली आणि मुंबई इंडियन्स पाचव्यांदा आयपीएलची विजेता झाली.
मुंबईच्या सर्व खेळाडूंनी मैदानात येत जल्लोष केला. खेळाडूंच्या जल्लोषात संघमालक नीता अंबानीदेखील सहभागी झाल्या. मुंबईचा कर्णधार रोहित शर्माने, सौरव गांगुलीच्या हातून आयपीएलची ‘ती’ चमचमाती ट्रॉफी पाचव्यांदा स्विकारत; संघातील सर्वात तरुण सदस्य प्रिन्स बलवंत याच्याकडे सुपूर्द केली. युएईतील मनमोहक मैदानांवर गेली ५३ दिवस सुरू असलेला क्रिकेटचा सर्वात नेत्रदीपक सोहळा यशस्वीरित्या पार पडला होता.