साल २०१९ ला इंग्लंडने क्रिकेट विश्वचषक जिंकला. अष्टपैलू बेन स्टोक्स हा विजयाचा नायक होता. पण या स्पर्धेनंतर स्टोक्सबद्दल सर्वाधिक चर्चा त्याच्या जन्मस्थळाची होती. स्टोक्सचा जन्म इंग्लंडचा नव्हता. स्टोक्स जन्माने न्यूझीलंड देशाचा आहे. त्याचे पालक अजूनही न्यूझीलंडमध्येच राहतात. या विश्वचषकाच्या सुमारे १६ वर्षांपूर्वी असेच काहीसे घडले होते, परंतु त्यावेळी त्याविषयी फारशी चर्चा झाली नव्हती.
साल २००३ विश्वचषकापूर्वी ऑस्ट्रेलियासाठी गोष्टी योग्य घडत नव्हत्या. स्पर्धेच्या अगोदर शेन वॉर्न डोपिंग टेस्टमध्ये अपयशी झाल्याने माघारी परतला होता. काही दिवसांआधी अष्टपैलू शेन वॉटसनला दुखापत झाली होती. वॉटसनची दुखापत ऑस्ट्रेलियासाठी दुर्दैवी होती, कारण ऑस्ट्रेलियन व्यवस्थापनाने २००३ च्या विश्वचषक स्पर्धेसाठी वॉटसनला तयार केला होता. मायकेल बेवन आणि डॅरेन लेहमन हे सुरुवातीला संघाबरोबर नव्हते.
अशा परिस्थितीत गतविजेत्या ऑस्ट्रेलियाने ११ फेब्रुवारी २००३ रोजी या स्पर्धेचा पहिला सामना खेळला. मागील विश्वचषकाच्या अंतिम सामन्याची ही पुनरावृत्ती होती. पाकिस्तानचा संघ पुन्हा एकदा ऑस्ट्रेलियासमोर होता. वसीम अक्रम, वकार युनूस आणि शोएब अख्तर आग ओकत होते.
तिघांनी मिळून ऑस्ट्रेलियाची अवस्था वाईट केली. ऑस्ट्रेलियाने केवळ ८६ धावांत चार गडी गमावले. आता अँड्र्यू सायमंड्स सहाव्या क्रमांकावर आला. हाच सायमंड्स, ज्याला या स्पर्धेत एक सामना खेळायची खात्री नव्हती.
सायमंड्स बर्याचदा म्हणाला आहे की, जर मी क्रिकेटपटू नसतो तर, मच्छीमार किंवा शेतकरी झालो असतो. त्या दिवशी सायमंड्सने २२ गजच्या खेळपट्टीवर त्याचे तिन्ही छंद पूर्ण केले.
त्यादिवशी, सायमंड्सने केवळ १२५ चेंडूत १४३ धावांची नाबाद खेळी खेळली. ऑस्ट्रेलियाने ५० षटकांत ३१० धावा केल्या आणि अखेर हा सामना सहज जिंकला.
त्यानंतर ऑस्ट्रेलियाने सलग दुसर्यांदा विश्वविजेतेपद पटकावले. कांगारूंतर्फ सर्वाधिक धावा करणाऱ्या फलंदाजांत सायमंड्स सामिल होता. पण, त्याची कहाणी तशी नव्हती. सायमंड्सची कहाणी ९ जून १९७५ रोजी सुरू झाली. इंग्लंडच्या बर्मिंघॅम शहरात. सायमंड्सच्या पालकांविषयी फारशी माहिती नाही. त्याचे एक पालक वेस्टइंडीज वंशाचे असल्याचे सांगितले जाते, तर दुसरे डेन्मार्क किंवा स्वीडनचे होते. वयाच्या अवघ्या तीन महिन्यांत सायमंड्सला दत्तक घेतल्यानंतर त्याचे नवीन पालक केन आणि बार्बरा ऑस्ट्रेलियात आले. बालपणात सायमंड्सने टेबल टेनिस आणि क्रिकेट दोन्ही खेळले.
अगदी लहान वयातच सायमंड्सने त्याच्या साथीदार मुलांना पछाडायला सुरवात केली. अशा परिस्थितीत त्याचे वडील केन दर शनिवारी त्याला टॉन्सविलेमधील वँडरर्स क्रिकेट क्लबमध्ये घेऊन जाऊ लागले. तीन तासांची ही फेरी पाच वर्षे चालली. यानंतर सायमंड्सचे कुटुंब गोल्ड कोस्टमध्ये स्थायिक झाले. सायमंड्सचे पालक तिथे शाळेत शिक्षक होते.
सायमंड्सचे रॉय हे टोपणनाव देखील आहे. असे म्हटले जाते की, बालपणातील त्याचा एक प्रशिक्षक म्हणायचा की, तो बास्केटबॉल स्टार लेरॉय लॉगिनसारखा दिसतो. म्हणून त्याने सायमंड्सला रॉय म्हणण्यास सुरवात केली. सायमंड्सने १९९४ च्या १९ वर्षाखालील विश्वचषकातून ऑस्ट्रेलियाकडून पदार्पण केले. पुढच्याच वर्षी तो इंग्लंड काऊन्टी क्रिकेटमध्ये ग्लॉस्टरशायरकडून खेळला. ग्लॉस्टरशायरसाठी त्याने प्रथमश्रेणी सामन्यात २५४ धावा केल्या, या डावात सायमंड्सने विक्रमी १६ षटकार ठोकले. पुढच्या डावात त्याने आणखी चार षटकार ठोकले आणि या सामन्यात एकूण २० षटकार ठोकले. हा जागतिक विक्रमही होता.
ही खेळी खेळल्यानंतर इंग्लंड क्रिकेट बोर्डाने त्याला इंग्लंड अ संघात समाविष्ट केले. परंतु त्याने त्याला नकार दिला आणि ऑस्ट्रेलियाला प्राधान्य दिले.
सन १९९८ मध्ये सायमंड्सने ऑस्ट्रेलियासाठी वनडे सामन्यात पदार्पण केले. केवळ २३ वर्षांत पदार्पण करूनही त्याला संघात आपले स्थान निश्चित करता आले नाही. अशी परिस्थिती उद्भवल्यानंतर सायमंड्सने २००२ मध्ये क्रिकेट सोडण्याचा निर्णय घेतला. त्याला रग्बीमध्ये करिअर करायचे होते. पण त्यानंतर २००३ च्या विश्वचषक संघात त्याला स्थान मिळालं आणि काम जमले.
…आणि सायमंड्ला ऑस्ट्रेलियाला परतावे लागले.
१७ जून २००५, दुसर्या दिवशी ऑस्ट्रेलिया बांगलादेशविरुद्ध महत्त्वपूर्ण सामना खेळणार होता. नाश्त्यासाठी सायमंड्स संघासोबत होता. सायमंड्स पाहण्यात ठीक दिसत होता, परंतु चाणाक्ष कर्णधार पॉन्टिंगला हे समजले की सर्व काही ठीक नाही. खरतर, सायमंड्स अजूनही त्याच कपड्यांमध्ये होता, ज्यामध्ये पॉन्टिंगने काल रात्री त्याला पाहिले होते. कर्णधाराचा चेहरा पाहून सायमंड्सचा जवळचा मित्र मायकेल क्लार्कने त्याला तेथून हलवले आणि आंघोळ करायला लावली. यानंतर टीम सोफिया गार्डनमध्ये सरावासाठी जमली. तेथे पुन्हा सायमंड्सने काहीतरी केले ज्यामुळे पॉन्टिंग रागावला. पॉंटिंगने त्याला सांगितले की तू अशा अवस्थेत आहे ज्यामुळे तुला मी खेळू देणार नाही. त्यावर सायमंड्स फक्त चालेल इतकाच म्हटला. मैदानावर गिलख्रिस्ट व इतरांनी त्याला समजवायचा प्रयत्न केला. त्यांनादेखील त्याने उलट उत्तरे दिली. त्यामुळे तडकाफडकी सायमंड्सला ऑस्ट्रेलियाला पाठवण्यात आले.
या नंतरही सायमंड्समध्ये सुधारणा झाली नाही. मार्च २००६ मध्ये दक्षिण आफ्रिका दौऱ्यादरम्यान, त्याची एका रग्बी खेळाडूशी भांडणे झाली. २००७ च्या वनडे विश्वचषक स्पर्धेदरम्यान नाईट क्लबमधून बाहेर पडल्यानंतर एका माणसाशी त्याचे वाद देखील झाला होता. जानेवारी २००८ मध्ये सिडनी कसोटी दरम्यान प्रत्येकाने त्याचा आणि हरभजन सिंग यांच्यात झालेला संघर्ष पाहिला.
दारुची सवय पडली महागात
भज्जीशी झालेल्या ‘मंकीगेट’ वादानंतर सायमंड्सची कारकीर्द टिकू शकली नाही. या घटनेनंतर त्याचे मद्यपान वाढले. अखेरीस, सायमंड्सची आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट कारकीर्दही २००९ टी २० विश्वचषक सुरू होण्यापूर्वी नशेत सापडल्यामुळे संपली. एका रात्री सायमंड्सने स्पर्धा सुरू होण्याच्या अगोदर संघाबरोबर जेवण केले. तोपर्यंत, तो उत्तम होता. दुसऱ्या दिवशी एक रग्बी सामना पाहण्यासाठी तो बाहेर गेला आणि तेथे मद्यपान केले.
या अल्कोहोलने त्याच्या कारकिर्दीला संपविण्याचे काम केले. क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने सायमंड्सच्या करारामध्ये एक अट ठेवली होती की, तो सार्वजनिक ठिकाणी मद्यपान करणार नाही. जर त्याला मद्यपान करायचे असेल तर ते आपल्या सहकाऱ्यांसह ड्रेसिंग रूममध्ये किंवा टीम हॉटेलमध्ये मद्यपान करावे. पण, सायमंड्सने कधी रग्बी अल्कोहोलशिवाय पाहिली नव्हती. हा नियम इथे मोडला गेला आणि सायमंड्सची आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द रुळावरून घसरली. क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने आपला करार रद्द केला आणि त्याचा घरच्या संघ क्वीन्सलँडनेही त्याला कराराची ऑफर दिली नाही.
तो आयपीएलमध्ये खेळत राहिला. शेवटी, २०१२ मध्ये सायमंड्सने सर्व प्रकारच्या क्रिकेटमधून निवृत्ती घेतली. सायमंड्सने कारकिर्दीत ऑस्ट्रेलियाकडून २६ कसोटी, १९८ वनडे आणि १४ टी२० सामने खेळले. आयपीएलमध्ये डेक्कन चार्जर्स आणि मुंबई इंडियन्स संघांचे प्रतिनिधित्व केले. विशेष म्हणजे मुंबई इंडियन्स संघात हरभजन आणि सायमंड्स एकत्र होते.
सायमंड्स त्याच्या शॉट्सप्रमाणे त्याच्या मद्यपान करण्याच्या सवयीवर नियंत्रण ठेवू शकला नाही. म्हणूनच त्याच्या उत्तम कारकीर्दीपेक्षा त्याच्या मद्यपान करण्याच्या कथा आणखी आहेत. आक्रमक फलंदाजी व उपयोगी गोलंदाजीसोबत तो उत्कृष्ट क्षेत्ररक्षक होता. पण त्याच्या स्वत: च्या चुकांमुळेच आज लोक त्याला चांगल्या क्रिकेटपटूआधी दारुडा म्हणू लागले. १५ मे २०२२मध्ये एका अपघतात त्याचा मृत्यू झाला व एका वादग्रस्त खेळाडूचा सुर्य क्रिकेटच्या क्षितीजावरुन मावळला.
वाचा –
क्रिकेटसाठी भारत सोडून पाकिस्तानात वसलेले शिलेदार, नवव्या क्रमांकावर झुंजार शतकाची आहे नोंद
वनडेत ६ धावा देत ५ विकेट्स घेणारा खेडेगावातील सुपरस्टार ‘सुनिल जोशी’
एकेवेळी ३ बाऊंसर हेल्मेटला लागल्यामुळे रडणारा खेळाडू ते भारतीय संघाचा उपकर्णधार ‘अजिंक्य रहाणे’
